Zile bas ve kaç!

Sevgililer Günü, dünyanın çeşitli ülkelerinde farklı geleneklerle kutlanıyor. Yazar Ogden Nash ise sevgililere o gün için şu öneride bulunuyor:

“Yapmanız gereken, bir kâğıt almak ve üzerine (Seni seviyorum) yazan bir oklu kalp çizmek, yanına da (Tahmin et, kim?) yazıp, kapının zilini çalmak ve kartı bırakarak, bir tavşan gibi kaçmaktır.”

17. Yüzyıl’da, Amerikalı Püritenler (Sofu bir Hıristiyan tarikatı), “Sevgililer Günü” geleneğini boş inanç diyerek yasaklamaya çalıştılar ama başaramadılar. Hatta Massachusetts Kolonisi’nin valisi olan John Winthrop 14 Şubat 1629′da karısına bir mektup yazmıştı; “Benim azizim ancak sen olabilirsin…”

Orta çağlarda St. Valentine Day’de yani bizdeki adıyla “Sevgililer Günü”nde bir sevgili bulmak için kura çekilirdi. O yıllarda, yerel soytarılar vardı, kasabanın, köyün maskarası gibi… Bir kız kendisine eş bulmak için soytarıyla anlaşmak zorundaydı çünkü kurayı o çekiyordu, genç kız istediği veya sevdiği erkeğin adını bir kağıda yazarak soytarıya verir ve bu şekilde o kasabanın yıllık çekilişine katılırdı. Amaç istenen erkeği kazanmaktı.

16. Yüzyıl’da, sevgililer birbirlerine aşklarını simgeleyen küçük anılar verirlerdi, en popüler hediyeler eldiven ve çorap bağıydı. Bir denizcinin sevgilisine verdiği korse çok ilginç bir örnek olarak hala saklanmaktadır. Denizci tahtadan oyma bir çerçevenin içine korseyi koymuştu, çerçeveye kalpler, çiçekler ve denizcinin de bir kabartması oyulmuştu.

Sevgililer Günü’nde kart yollama geleneği, 18. Yüzyıl’ın ortalarında başlatıldı. İlk kartlar el yapımıydılar, altın harflerle ve kağıt dantellerle süsleniyorlar ve üzerlerine el yazısıyla aşk şiirleri yazılıyordu. Daha ateşli kartlarda satenden yapılmış kalpler yapılıyor, küçük parfüm keseleri, incecik aynaların altına saklanıyordu.

Bu kartlar birer sanat eseriydiler ve günümüzde antik değer taşımaktadırlar. 1850′den sonra baskı kartlar piyasaya çıkarıldı, Azizler Günü kutlamaları artık ticarete dönüşüyordu ve el yapısı kartlardaki duygusal derinlik ve sevgi anlatımı ortadan kalkıyordu. Victoria döneminin kartlarında, 20.Yüzyılın başlarından sonra, kartlarda günün modasına uygun olarak çizgi kahramanlar, espriler görülmeye başladı.

ALMANCA – Ich liebe dich
ARAPÇA – Ana Ba-heb-bak
ARNAVUTÇA – Te dashuroj
BİRMANCA – Chit pa de
BULGARCA – Jbichim te
CAVACA – Kulo tresno
ÇEKCE – Miluju te
DANİMARKACA – Jeg elsker dig
ENDONEZYACA – Saya cinta kamu
ESTONYACA – Mina armastan sind
FARSCA – Asheghetam
FİLİPİNCE – Iniibig Kita
FİNCE – Mina rakastan sinua
FRANSIZCA – Je t’aime
GALCE – Rwy’n dy garu di
GRÖNLANDCA – Asavakit
HAWAİİCE – Aloha I’a Au Oe
HIRVATÇA – LJUBim te
HİNTÇE – Mai Tumhe Pyar Karta Hoon
HOLLANDACA – Ik hou van jou
İBRANİCE – Ani ohev otach
İNGİLİZCE – I love you
İRANCA – Mahn doostaht doh-rahm
İRLANDACA – Taim i’ngra leat
İSPANYOLCA – Te amo
İSVEÇÇE – Jag alskardig
İTALYANCA – Ti amo
İZLANDACA – Eg elska thig
JAPONCA – Ore wa omae ga suki da
KAMBOÇÇA – Bon sro lanh oon
KATALANCA – T’estim molt
KORECE – Tangshin-i cho-a-yo
KORSİKACA – Ti tengu cara
KÜRTÇE – Ez te hezdikhem
LAOCA – Khoi huk chau
LATİNCE – Vos amo
LETONCA – Es milu tevi
LİTVANYACA – Tave Myliu
LÜBNANCA – Bahibak
MACARCA – Szeretlek
MAKEDONCA – Sakam Te
MALAYCA – Saya sayangkan mu
MALEZCE – Saya cinta kamu
MAYACA – Canda munani
NORVEÇÇE – Jeg elsker deg
PAKİSTANCA – Mujhe Tumse Muhabbat Hai
PERSCE – Tora dost daram
POLONYACA – Ja cie kocham
PORTEKİZCE – Amo-te
ROMENCE – Te Ador
RUSCA – Ya vas liubliu
SIRPÇA – Ljubim te
SLOVAKCA – Lubim ta
SLOVENCE – Ljubim te
SRİLANKACA – Mama Oyata Arderyi
SURİYECE – Bhebbek
TAHİTİCE – Ua Here Vau Ia Oe
TAYLANDCA – Phom Rak Khun
TUNUSCA – Ha eh bak
UKRAYNACA – Ja tebe koKHAju
VİETNAMCA – Toi yeu em
YUGOSLAVCA – Ya te volim
YUNANCA – S’ayapo
ZULUCA – Mena Tanda Wena

Bu sıralarda İmparator tüm Romalılar’ın 12 tanrıya tapmalarını aksi şekilde davrananların ve özellikle de Hıristiyanlar’la ilişkiye girenlerin ölümle cezalandırılacaklarını emretti.

Bu emre uymayanların arasında Aziz olarak kabul edilen filozof Valentinus’da vardı, gezerek dinsel vaazlar veriyor ve İmparator’un hatalı olduğunu anlatıyordu.

Sonunda yakalandı ve hapse atıldı. Valentinus’un hapiste olduğu günlerde yaşananlar efsaneye dönüşerek günümüze kadar ulaşmıştır.

Hapishaneyi korumakla görevli gardiyanın kızkardeşi Julia’nın gözleri doğuştan görmemektedir, gardiyan Valentinus’un anlattığı İsa ilgili öykülerin arasında körlerin gözlerinin açıldığını öğrenince, kardeşini gizlice Valentinus’un yanına getirir.

Julia çok güzel ve zeki bir kızdır.

Günlerce beraber olurlar, Valentinus ona Roma tarihini, doğanın yapısını, aritmetiği ve Tanrı’ya yönelmeyi öğretir.

Julia, dünyayı Valentinus’un anlattıklarıyla görür, onun bilgeliği ile aydınlanır, güçlenir ve teselli bulur.

Bir gün sorar;

“Valentinus, Tanrı gerçekten dualarımızı duyar mı?” Aziz gülümser;

“Evet, herbirini.” Julia;

“Her sabah ve her gece ne için dua ettiğimi biliyormusun? Görebilmek için dua ediyorum, senin bana anlattıklarını görmeyi çok istiyorum.”, Valentinus;

“Tanrı bizim için en iyi olanı yapar, yeter ki buna inanalım.” Julia, yere diz çöker ve;

“Böylesine inanmak istiyorum, yardım et.” Beraberce duaya başlarlar. Birden hücrenin içersi altın renkli bir ışıkla aydınlanır ve Julia haykırır;

“Valentinus, görüyorum, görüyorum.”

Valentinus duaya devam etmesini söyler.

Ertesi gün Valentinus’un ölüm emri gelir, Aziz Julia’ya son bir not yazar, Tanrı’ya hep yakın olmasını öğütler ve notun altını “Senin Valentine’ından” diye imzalar.

Mektup, ertesi gün Julia’ya ulaşır, o günün tarihi 14 Şubat 270′dir.

Valentinus, sonradan Papa I. Julius tarafından “Porta Valentini” adı verilen bir kemer kapısının altına gömülür (Şimdi orada yani Roma’da Praxedes Kilisesi vardır.)

Julia, mezarın yanına pembe çiçekler açan bir badem ağacı diker. Günümüzde sevginin ve dostluğun simgesinin badem ağacı olması buradan kaynaklanır.

İşin aslına bakılırsa, 15 Şubat tarihi Roma tanrıçalarından Februata Juno adına yapılan kutsama töreninin günüdür; birbirleriyle ilk kez cinsel ilişkiye girecek gençlerin adlarının yazıldığı parşömenler, o gün tanrıçaya sunulurdu.

Papalık daha sonra yasaklanan bu geleneğin yerine, azizlerin adlarının yazılı olduğu listeleri sergilemeye başladı.

Biz yine Roma’ya dönelim. 15 Şubat’ta kutlanan gençlerin aşk festivalinin özgün adı Lupercalia’dır, geleneksel olarak hediyeler verilirdi.

Kuşların çiftleşme döneminin başlangıcı kabul edilen Şubat ayı döneminde, gençler de onları örnek alarak eşleşirlerdi.

Hıristiyanlığın güçlenmesinden sonra, Pagan inançları yasaklandı veya yerlerine Hıristiyan versiyonlar getirilmeye başlandı.

Aziz Valentine Hıristiyanlığın simgesi olan sevgi ve evlilik kuramı ile kişiselleştirildi, onun Lupercalia Festivali’nin arifesinde öldürülmüş olması iyi bir raslantıydı, böylece Roma’nın bereketlilik ve döllenme kutsamalarıyla, Hıristiyanlığın evlilik ve çoğalma ilkesi bütünleştirilmiş oldu. Amaca ulaşılmıştı.

Günümüzdeki yorumuyla “St Valentine” yani Sevgililer Günü, Roma’daki gibi sevenlerin birbirlerine sevgilerini Valentinus’un son mesajında olduğu gibi küçük kartlar ve hediyelerle sunmaları şeklinde kutlanmaktadır.

Aslında kökende yine birleşme, bütünleşme ve çoğalma güdüsü yani bereketlilik vardır.

Aynı zamanda da, Tanrısal aşkla, dünyasal aşkın birleştiği yer, Julia’nın öyküsünde olduğu gibi birleştirilir.

Ama ilginçtir ki, aşkı yasaklayan bir despotun binlerce yıllık anısı, Kozmik Şakacı’nın oyunuyla artık aşk yüzünden akla gelmektedir.

Party Party Punch

Hazırlanışı: Büyük bir kabın içine tüm alkollü malzemeleri, bitteri ve Hindistan cevizini ekleyin. Muzları robotta krema şekline gelinceye kadar ezin. Diğer meyveleri soyup, çekirdeklerini çıkardıktan sonra küçük parçalar halinde doğrayın. Daha önceki karışımın içine tüm meyvesularını ekleyin. Tadına bakarak şeker şurubu ve bolca buz ekleyin.

Malzemeler
* 6 şişe Smirnoff Votka
* 4 şişe Dark Rom
* 4 şişe Beyaz Rom
* 4 şişe Guervo Gold Tekila
* 2 şişe Schnapps
* 4 lt. portakal suyu
* 4 lt. elma suyu
* 8 lt. karışık meyve suyu
* 4 lt. kayısı suyu
* 2 lt. isteğe göre farklı meyve suyu
* 10 muz
* 10 taze portakal
* 2 ananas
* 2 şişe Maraschino kiraz
* 3 tane limon suyu
* Şurup
* Küçük yarım şişe aromatik bitter (içki)
* 3 küçük Hindistan cevizi

Kosaide

Hazırlanışı: Küçük bir tavada, bir yemek kaşığı suda, şekeri eriyene kadar tahta kaşık yardımıyla karıştırın. Eridikten sonra karışımı ateş üzerinde 2 dakika dinlenmeye bırakın. Daha sonra ateşten alın ve soğumaya bırakın. Blender’ın içine bu karışımı, votkayı, doğranmış naneyi ve elmayı koyarak püre haline getirin. Daha sonra bir bardağa boşaltıp üzerine birkaç damla soda koyup bir dal naneyle süsleyin.Malzemeler:
* 1/3 fincan şeker
* 100 ml. portakal ya da mandalina aromalı votka
* 1 yemek kaşığı doğranmış taze nane
* 1 adet küçük, soyulup çekirdekleri alındıktan sonra küp şeklinde doğranmış elma
* Birkaç damla soda
* 1 adet nane dalı

Cool Me Off

Hazırlanışı: Shaker’ın içine meyve suyu, soda ve cini koyup iyice karıştırın. Bu karışımı içi buz dolu bir bardağa boşaltın, portakal dilimiyle süsleyin.

Malzemeler:
* 100 ml. meyve suyu
* 100 ml. soda
* 50 ml. Cin, 1 dilim portakal

Raspberry Twist

Hazırlanışı: Malzemeleri buz dolu bir bardağa koyarak karıştırın. Dilerseniz içine frambuaz taneleri atarak servis yapabilirsiniz.

Malzemeler:
* 1 ölçü Smirnoff Raspberry Twist Votka
* 3 ölçü soda / gazoz veya çilek suyu

Yeni yılın gelişini kutlamak tarih kadar eski bir gelenek. Üstelik yeni yıl ile ilgili inançlar ve gelenekler de dünyada bulunan insan toplulukları kadar çeşitli. Amaç aynı: Yeni yıla “Hoşgeldin” demek ve iyi bir yıl geçirmeyi dilemek.

TARİH BOYUNCA YILBAŞI

Yılbaşı, ilk olarak milattan 4 bin yıl önce Babil’de kutlanmış. Baharın başlangıcı sayılan aydan sonraki ilk yeni ayın belirmesini, yeni yılın başladığı gün olarak kabul ediyorlarmış. Bahar, doğanın yeniden uyandığı ve dolayısıyla dünyanın yeniden yaşama döndüğü günler olduğundan, yeni yılın başlangıcı olarak algılanması da son derece mantıklı. Ama dünyanın çeşitli yerlerinde, tarih boyunca çok çeşitli takvimler uygulanmaktaymış. Bunlardan bazıları ayın, bazıları güneşin, bazıları da her ikisinin de hareketlerine dayanmakta. Tarih boyunca her medeniyet kendine uygun bir takvim ile yeni yılın başladığı tarih belirlemiş.

Eski Mısırlılar: Eylül ayı sonlarında Nil Nehri’nin taşmasının yeni bir yılın başlangıcı olarak kabul ediyorlarmış.

Babil: Yeni yılın başlangıcı kabul edilen baharın başlamasına birkaç gün kala Kral, elbiseleri alınarak uzaklara gönderiliyormuş.

Romalılar: Yıllarca yeni yılı 1 Mart’ta kutlamışlar ama daha sonra Sezar’ın aldığı bir karar ile M.Ö. 46 yılında takvim sistemi değiştirilmiş ve bugün halen kullandığımız sistem uygulanmaya başlamış. O tarihten itibaren ise yeni yılın başlangıcı 1 Ocak olarak kabul edilmiş.

GÜNÜMÜZ KUTLAMALARI

Ekvador: Yeni yıla girmeden önce her aile bir maket adam yaparak içini de gazete ve havai fişeklerle dolduruyor. Yaptıkları bu “kişileri” kapının önüne oturtarak gecenin 12′sini bekleyen Ekvadorlular için bu maketin temsili bir anlamı varmış. Bitmekte olan yıl içerisinde meydana gelen ve ailenin hoşuna gitmediği bir olayı unutmak. Böylece gece yarısı ateşe verilen maketle beraber geçmişin kötülüklerinin, dumanlar içinde yok olduğuna inanılıyor.

Vietnam: Evlerinde birçok değişik tanrı ile oturduklarına inandıklarından, yıl bitiminde cennete geri dönecek olan tanrıları iyi davranarak onları etkilemeye çalışıyorlarmış.
Danimarka:Yeni yıl kulüplerde dans edilerek karşılansa da gelenekler yaşamaya devam ediyor.Kapılarının önünde kırılmış tabak yığınları bulmayı şans saydıklarından, tüm yıl boyunca eskiyen tabaklarını muhafaza eden Danimarkalılar, yılbaşı gecesi arkadaş ve sevdiklerinin evlerinin kapılarına tabak atarak kırıyorlar. Zira, kapınızda ne kadar çok kırık kabak varsa, o kadar çok arkadaşınız var demekmiş.

Japonya: Yeni yıla “Hoşgeldin” demek yerine, eski yıla “Güle güle” diyen Japonlar, 31 Aralık gecesi 108 kez zil çalarak, 108 çeşit dert ve tasayı kovuyorlarmış. Ayrıca zillerin çalması bitince herkes kahkahalar atarak kötü ruhları kovuyor ve şans dolu bir yeni yılın gelmesini sağlıyorlarmış.

ŞANS GETİREN ADETLER

Bengal’de kadınlar yatarken yataklarının yanlarına ufak, çiçeklerle süslü tapınaklar yapıyormuş. Böylece uyandıklarında ilk gördükleri şey, güzelliklele dolu bir köşe oluyormuş. İspanya’da saatler 12′yi vururken insanlar 12 adet üzüm yermiş. İsviçre’de yeni yılın ilk günü yere bir damla krema damlatmanın şans getireceğine inanılıyormuş. Fransa’da insanlar bir yığın krep yemenin şans getireceğine inanıyormuş. Belçika’da ise çiftçiler hayvanlarının yeni yılını kutluyormuş. Ermenistan’da kadınlar, hamuruna tüm iyi dileklerini kattıkları ekmekler pişiriyormuş. Kuzey Portekiz’de çocuklar evden eve dolaşarak şarkı söylüyormuş ve ziyaret ettikleri evlerden onlara hediyeler verilirmiş. Romanya’da ise yeni yılın başladığı ilk gün, insanların hayvanları dinleyerek, onların konuşmaya başlayıp başlamadığını kontrol etme adeti varmış.

İskoçya’da yılbaşı gecesi bazı köylerde zift dolu fıçılar yakılarak yuvarlanıyormuş. Yılbaşını bir bebek ile sembolize etme geleneği Eski Yunan Medeniyeti tarafından M.Ö. 600 yıllarında uygulanmaya başlanmış. Onların geleneksel olarak kutladığı bereket sembolü ve şarap tanrısı Dionisos’un her yıl yeniden doğmasıymış. Eski Mısır’da bebekler yeni yıl sembolü olarak kullanılmış. Hıristiyanlığın yayılması ile kilise bu konuya ilk başta karşı çıksa da, sonradan tavrını değiştirmiş. Yeni yılı sadece bir bebek eşliğinde kutlamanın uygun olacağı görüşünü bildirmiş. Çünkü böylelikle bu bayramı İsa’nın doğumunun sembolü olarak algılayabiliyorlarmış. Bu yüzyılda ise yeni yılı aile ve sevdiklerimizle eğlenerek karşılamak geleneği hüküm sürüyor.

Cosmopolitan‘dan derlenmiştir.